خبرگزاری مهر، گروه استان ها- کوروش دیباج: استان اصفهان در نقشه میراث فرهنگی ایران، فقط یک جغرافیا نیست؛ پیوندگاه لایه های متراکم تاریخ، معماری، مراسم و زیست شهری است که از میدان ها و محورهای تاریخی تا محوطه ها و بناهای مذهبی، از کارگاه های صنایع دستی تا مسیرهای گردشگری، شبکه ای به هم پیوسته از سرمایه های ملی و جهانی را شکل می دهد. همین پیوستگی و تراکم میراث، اصفهان را به استانی بدل کرده است که هر تصمیم در حوزه حفاظت، هر تأخیر در مرمت و هر خطا در مدیریت ریسک، اثر خویش را نه فقط بر یک بنا، بلکه بر یک منظومه هویتی و اقتصادی بر جای می گذارد. در چنین شرایطی، سفرهای میدانی مقام مسئول، زمانی ارزش خبری و تخصصی پیدا می کند که به خروجی مشخص در سه سطح منجر شود: تعریف اولویت های اضطراری مرمت، تعیین سازوکار تامین مالی و پشتیبانی پژوهشی، و ترسیم مسیرهای بلند مدت مانند ثبت جهانی و تقویت ظرفیتهای گردشگری فرهنگی.
در همین چارچوب، سیدرضا صالحی امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در آخر سفر سه روزه خود به استان اصفهان که از شامگاه سه شنبه ۲۹ خردادماه شروع شد و تا عصر پنجشنبه ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵ ادامه داشت، در گفتگو با خبرنگار مهر، از تفاوت این سفر با سفرهای پیشین سخن گفت؛ سفری که ششمین حضور وی در اصفهان به شمار می آید و علاوه بر شهر اصفهان، شهرستان های شهرضا، مبارکه، خوانسار و گلپایگان را نیز دربر گرفت. محور مشترک گفته های وزیر در این گفتگو، عبور از نگاه پروژه ای و حرکت بسمت مدیریت یکپارچه مرمت و احیای میراث در استانی بود که به گفته ی ایشان، بعد از تهران بیشترین میزان خسارت را متحمل شده و الان نیازمند برنامه ریزی فوق العاده و شتاب بخشی به عملیات حفاظتی است.
از مدیریت بحران تا سازوکار ملی مرمت؛ ارزیابی خسارت، مطالعات تخصصی و مشارکت عمومی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در گفتگو با خبرنگار مهر با تبیین جایگاه اصفهان اظهار داشت: این استان بخش عظیمی از ظرفیت تمدنی و میراث ایران را در خود جای داده و باید آنرا یک قطب میراث فرهنگی، یک قطب گردشگری و یک قطب صنایع دستی دید.
وی با اشاره به وضعیت خسارت ها اضافه کرد: پس از تهران، بیشترین خسارت در کشور در ارتباط با اصفهان بوده و سنگینی این خسارت ها، وزارت خانه را بسمت طراحی مجموعه ای از راه حل ها برای حل مسئله مرمت در مقیاس ملی سوق داده است.
صالحی امیری در تشریح ابعاد برآوردها اشاره کرد: ارزیابی اولیه وزارت خانه از ۱۴۹ مورد تخریب، رقمی در حدود هفت و نیم همت را نشان داده است و با عنایت به تغییرات لیست بها و محاسبات سال ۱۴۰۵ امکان دارد ارقام گرفتار تغییر شود، اما اصل ضرورت اقدام فوری ثابت است.
وی تاکید کرد: نسبت به این بناها نمی توان بی تفاوت بود و برای همین، سازماندهی یک پویش در سطح ملی در دستور کار قرار گرفته تا هموطنان داخل کشور، ایرانیان خارج از کشور و جامعه خیرین بتوانند در مرمت بناها مشارکت کنند.
وزیر میراث فرهنگی با اشاره به این که مرمت یک پروسه چندمرحله ای و تخصصی است، اظهار داشت: کندی در اجرای مرمت به علت ماهیت کار است، برای اینکه ابتدا باید پژوهشگاه و گروههای دانشگاهی در حوزه های دیرینه شناسی و مرمت، مطالعات عمیق انجام دهند تا نوع و میزان خسارت به سازه، بنا و اجزای مختلف آن به دقت مشخص شود، سپس برآورد قیمت صورت گیرد، مرمت کار انتخاب گردد و قراردادها منعقد شود.
وی از ضرورت سرعت بخشی سخن گفت و اضافه کرد: با فراخوانی که اعلام شده، هدف اینست که دولت بخشی از هزینه ها را تامین کند و بخش دیگر با منابع مردمی تکمیل شود و سیاست گذاری وزارت خانه نیز بر این مبناست که تا آخر سال، مرمت و احیای این بناها وارد فاز عملیاتی شود.
صالحی امیری در قسمت دیگری از گفتگو به ظرفیتهای بین المللی اشاره نمود و اظهار داشت: مکاتباتی با یونسکو انجام شده و پاسخ مثبت دریافت شده است و حتی در رابطه با اعزام هیات کارشناسی و کمک هایی نیز اعلام آمادگی شده، اما دغدغه اصلی ایران فقط کمک مالی نیست و مهم تر از آن، ثبت حقوقی جنایت، محکومیت آن و فراهم شدن امکان پیگیری غرامت خواهی در مراحل بعدی است.
وی با اشاره به محدودیت منابع یونسکو افزود کمک های این نهاد معمولا بزرگ و تعیین کننده نیست، اما همراهی کارشناسی و حمایت فنی می تواند در بروزرسانی استانداردهای مرمت و ارتقاء کیفیت مداخلات حفاظتی اثرگذار باشد.
بسته میدانی اصفهان؛ از چهلستون تا مسجد جامع گلپایگان و تقویت پرونده های ثبت جهانی
وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به خروجی های این سفر در شهر اصفهان اظهار داشت: چند تصویر و جمع بندی اساسی برای شروع مرمت بناهای حیاتی استان به دست آمده و همچون برای شروع مرمت کاخ چهلستون و برخی بناهای اصلی دیگر تصمیمات مشخص اتخاذ شده است.
وی تاکید کرد: این بناها واجد نقش هویتی هستند و نمی توان نسبت به آنها بی تفاوت بود لذا ورود به فاز اجرا برای بعضی از پروژه های مرمتی در شهر اصفهان در دستور کار قرار گرفته است.
صالحی امیری در رابطه با تصمیمات شهرستانی نیز اظهار داشت: در مبارکه، هم در حوزه صنایع دستی و هم در رابطه با بافت تاریخی، تصمیماتی گرفته شده است. وی در رابطه با خوانسار نیز اعلام نمود برای مسجد جامع این شهرستان و همین طور راه اندازی موزه خوانسار در یک بنای تاریخی، جمع بندی و توافق با مدیریت محلی انجام شده و چند بنای دیگر که در طول سال نیازمند مرمت هستند نیز در برنامه قرار گرفته اند.
وزیر میراث فرهنگی همین طور به بازدید از یک مجتمع گردشگری بزرگ در شهرستان گلپایگان اشاره نمود و اظهار داشت: مجتمع گردشگری ۴۵ هکتاری که بیشتر از سه همت در آن سرمایه گذاری شده، در این سفر مورد ارزیابی قرار گرفت و افتتاح رسمی آن نیز انجام شد.
وی در ادامه، در تشریح برنامه های گلپایگان اظهار داشت: در بازدید از مسجد جامع گلپایگان، ضرورت بهسازی و ارتقاء کیفیت نگهداری و مرمت این بنای پرارزش به شکل ویژه مورد توجه قرار گرفت و برای همین ۱۰۰ میلیاردریال اعتبار به این مساله اختصاص داده شد.
صالحی امیری اضافه کرد: بخشی از این اعتبار صرف احیای نای کش ها خواهد شد؛ سازوکارهایی که در تهویه و کنترل نم و رطوبت نقش دارند و در پایداری سازه ای و پیش گیری از لطمه های تدریجی به مصالح و تزئینات، اهمیت مستقیم دارند.
وزیر میراث فرهنگی همین طور در رابطه با لایه های تاریخی مسجد جامع گلپایگان اظهار داشت: به علت برخی احتمالات، این احتمال وجود دارد که زیر بنای فعلی مسجد پیشتر آتشکده بوده باشد و به این علت انجام کاوش ها در دستور قرار گرفته تا این فرضیه از مسیر داده های علمی بررسی شود و خوانش دقیق تری از لایه های تاریخی گلپایگان به دست آید.
صالحی امیری با اشاره به ارزش معماری این بنا اظهار داشت: مسجد جامع گلپایگان از معدود بناهای دوره سلجوقی در ایران است که بافت آن به خوبی حفظ شده و همین ویژگی، آنرا در ردیف آثار شاخص برای پیگیری ثبت جهانی قرار داده است. وی افزود این بنا در وضعیت فعلی در انتظار ثبت جهانی است و اقدامات بهسازی و مرمت اگر درست، پیوسته و استاندارد جلو برود، می تواند مسیر تحقق این هدف را هموارتر کند.
وزیر میراث فرهنگی در آخر اشاره کرد: بهسازی مسجد جامع تنها یک اقدام حفاظتی نیست و وقتی ایمنی و کیفیت فضا ارتقا پیدا کند، این اثر می تواند جایگاه خویش را به عنوان مقصد گردشگری مذهبی و تاریخی تثبیت کند و سهم بیشتری در جذب بازدیدکنندگان و تقویت اقتصاد گردشگری فرهنگی در گلپایگان و استان اصفهان داشته باشد.
خلاصه اینکه وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در گفتگو با گزارشگر مهر با تبیین جایگاه اصفهان گفت: این استان بخش عظیمی از ظرفیت تمدنی و میراث ایران را در خود جای داده و باید آن را یک قطب میراث فرهنگی، یک قطب گردشگری و یک قطب صنایع دستی دید. وی با اشاره به وضعیت خسارت ها افزود: بعد از تهران، بیشترین خسارت در کشور در رابطه با اصفهان بوده و سنگینی این خسارت ها، وزارت خانه را بسمت طراحی مجموعه ای از راه حل ها برای حل مسئله مرمت در مقیاس ملی سوق داده است. وی اشاره کرد: نسبت به این بناها نمی توان بی تفاوت بود و برای همین، سازماندهی یک پویش در سطح ملی در دستور کار قرار گرفته تا هموطنان داخل کشور، ایرانیان خارج از کشور و جامعه خیرین بتوانند در مرمت بناها مشارکت کنند.
منبع: asretourism.ir
