به گزارش عصر توریسم به نقل از خبر آنلاین، مجوز یک باغ وحش جدید به مناقشه ای تازه بر سر باغ وحش های ایران تبدیل گشته است؛ مجوزی که سازمان منطقه آزاد انزلی بدون مشورت با سازمان حفاظت محیط زیست صادر کرده است.
شرق در خبری نوشت: اعطای مجوز ساخت باغ وحش در بندر انزلی، همزمان با انتقال بعضی از حیوانات باغ وحش تعطیل شده صفادشت و حضور فردی که سازمان حفاظت محیط زیست او را «متخلف» می خواند، بار دیگر اختلاف میان سازمان حفاظت محیط زیست، منطقه آزاد انزلی و فعالین حقوق حیوانات به نقطه ای حساس رسیده است.
از ببر مرده تا شیر زخمی
شنیده ها مبین این است که مسئول باغ وحش تعطیل شده صفادشت می خواهد باغ وحش جدیدی را در بندر انزلی بعنوان یکی از مهم ترین شهرهای استان گیلان بسازد. خاطرات تلخ باغ وحش صفادشت را شاید خیلی از ایرانی ها به یاد دارند. کتک زدن گورخرهای آفریقایی هنگام جابه جایی در سال ۱۳۹۴ و در نهایت تلف شدن دو رأس از آنها در اردیبهشت سال ۱۴۰۰، مرگ سه زرافه طی سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱، تلف شدن یک قلاده ببر در سال ۱۳۹۸، مرگ یک شیر دریایی در زمستان سال ۱۴۰۰ و در نهایت جراحات شدید توله شیری که گفته می شد در اثر گرسنگی به خودخوری روی آورده است در سال ۱۴۰۳، بخشی از تخلفات باغ وحش صفادشت بود. افزون بر اینها تبلیغ برای خرید و جابه جایی حیات وحش، تبلیغ برای جذب بازیگران به منظور حضور در قفس حیوانات باغ وحش و انجام حرکات نمایشی با حیوانات، شبهات و احتمالاتی درباره ی تکثیر و پرورش غیرقانونی حیوانات، بخشی از کارنامه تاریک باغ وحش صفادشت طی یک دهه بود.
سازمان محیط زیست مجوزی نداده
تخلفات مختلف این باغ وحش در سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ پرتکرار و برای سازمان ناظر یعنی سازمان حفاظت محیط زیست غیرقابل بخشش بود. بنابراین، این سازمان در پاییز سال ۱۴۰۳ دستور تعطیلی باغ وحش صفادشت را صادر کرد. فراموش نکنیم فشار افکار عمومی و مطالبات فعالین حقوق حیوانات در این تصمیم بسیار اثرگذار بود. حالا مقرر است با مجوز سازمان منطقه آزاد انزلی، مسئول باغ وحش صفادشت باغ وحش جدیدی در بندر انزلی بسازد. معصومه صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست تاکید می کند سازمان محیط زیست مجوزی برای ساخت باغ وحش در منطقه آزاد انزلی صادر نکرده است. او می گوید سازمان محیط زیست مخالف اجرای پروژه با رعایت کامل استانداردها نیست، بلکه مخالفت اصلی، به حضور فردی بازمی گردد که سابقه تخلفات گسترده در عرصه نگهداری حیات وحش دارد.
صفایی ضمن اشاره به حضور کارشناسان اداره کل محیط زیست استان گیلان در محل ساخت باغ وحش در انزلی و برخورد نامناسب مسئول سابق باغ وحش صفادشت با کارکنان محیط زیست، می گوید: «منطقه آزاد انزلی اشتباه کرده مجوز باغ وحش داده است. حالا هم گویا طی دیداری که میان مدیر کل محیط زیست گیلان و مدیرعامل منطقه آزاد انزلی صورت گرفته است، سازمان منطقه آزاد انزلی تاکید کرده هر استانداردی که سازمان محیط زیست تعیین کند، در ساخت این باغ وحش رعایت خواهند کرد و همه دستورالعمل های حفظ حقوق حیوانات را مدنظر خواهند داشت، اما مساله این است که فرد متخلف مورد نظر از مجوزی که منطقه آزاد بدون اجازه سازمان محیط زیست صادر کرده، سوءاستفاده می کند».
به گفته این مقام مسئول، مدیرعامل منطقه آزاد انزلی هم اعلام نموده قصد تقابل با سازمان حفاظت محیط زیست را ندارد و حاضر است همه ضوابط و معیارهای سازمان را بپذیرد، اما اعطای مجوز اولیه توسط سازمان منطقه آزاد انزلی از ابتدا ایراد دارد. معصومه صفایی روایت می کند: مدیرعامل منطقه آزاد گفته هر تعهدنامه، استاندارد، چارچوب و ضابطه ای درباره ی رعایت حقوق حیوانات یا صیانت از گونه ها بخواهید، اجرا می نماییم و با استاندارد شما جلو می رویم. بر همین اساس، قرار بوده تیم کارشناسی سازمان محیط زیست جهت بررسی محل و تطبیق آن با طرح عرضه شده به منطقه اعزام شود؛ اما به قول این مقام، بازدید با تنش همراه شده است.
به متخلف مجوز نمی دهیم
صفایی، معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان محیط زیست، می گوید: «من به آقای طایفه، مدیر کل محیط زیست گیلان گفتم برای شما احترام قائلم، منطقه آزاد انزلی هم می گوید با معیارهای سازمان کار می کند، اما اگر پای آقای شرفی، مسئول باغ وحش صفادشت وسط باشد، در نهایت مخالفت می نماییم. به منطقه آزاد هم گفته ایم اگر می خواهد این پروژه را اجرا کند، این فرد را وارد پروژه نکند. چون او همان کسی است که در صفادشت برای ما حاشیه ایجاد کرد و مرتکب حیوان آزاری و تخلفات مختلف شد، حالا باردیگر آنجا برای همکاران ما مشکل درست کرده است».
یکی از ابهام های اصلی، نوع مجوز صادرشده از طرف منطقه آزاد انزلی است. در این گفت و گو تاکید می شود منطقه آزاد برای ایجاد «باغ وحش» مجوز صادر کرده است، نه سافاری. معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش می گوید: «به منطقه آزاد اعلام کردیم اگر قرار باشد مجوز باغ وحش صادر شود، باید با مجوز سازمان حفاظت محیط زیست باشد و منطقه آزاد اجازه ندارد رأسا چنین مجوزی صادر کند». بخش دیگری از این ماجرا به انتقال حیوانات باغ وحش صفادشت مربوط می شود. برپایه اطلاعاتی که در گفت و گو با معاون دفتر حفاظت حیات وحش طرح شده، علی شرفی با دریافت حکم دادگاه موفق شده بعضی از گونه های جانوری را از تهران به انزلی منتقل کند. معصومه صفایی، مقام مسئول در سازمان محیط زیست، دراین باره به «شرق» می گوید: «بخشی از حیوانات به باغ پرندگان تهران منتقل شده اند و بعضی از حیوانات هم با استناد به حکم دادگاه به انزلی رفته اند، اما فعلاً در هیچ باغ وحشی مستقر نیستند و در محلی موقت نگهداری می شوند تا محل اصلی آماده شود».
حکم دادگاهی که سازمان بدنبال توقف آن است
به گفته معاون دفتر حیات وحش، سازمان حفاظت محیط زیست بعد از اطلاع از صدور رأی دادگاه، مبحث را به معاونت حقوقی سازمان محیط زیست ارجاع داده و خواهان توقف اجرای حکم شده است. او می گوید: «نامه ای روی حکم دادگاه نوشتیم و برای معاونت حقوقی فرستادیم تا توقف اجرای حکم را بگیرند. همکاران حقوقی استان تهران هم به دادگاه رجوع کردند، اما قاضی رأی را متوقف نکرد». معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش تاکید می کند از معاون حقوقی سازمان محیط زیست خواسته شخصا مبحث را پیگیری کند و می گوید: «اصلا یعنی چه درباره ی حیات وحش، بدون نظر متولی قانونی یعنی سازمان محیط زیست، چنین حکمی صادر شود؟». یکی از مهم ترین بخش های این گفت و گو، تاکید باردیگر سازمان حفاظت محیط زیست بر توقف صدور مجوزهای جدید باغ وحش است. صفایی، معاون دفتر مدیریت حیات وحش، می گوید: «ما به هیچ عنوان مجوز جدید باغ وحش صادر نمی نماییم. حتی سرمایه گذارانی که پیشنهاد ساخت مجموعه هایی با معیارهای بین المللی عرضه کرده اند هم با پاسخ منفی روبرو شده اند». او توضیح می دهد: «به سرمایه گذاران گفته ایم اگر می خواهید وارد این حوزه شوید، باید مجوز یکی از باغ وحش هایی را که رتبه پایینی دارند خریداری کنید و مجوز همان باغ وحش به شما منتقل شود؛ مجوز جدید صادر نمی کنیم». به عقیده صفایی، این سیاست هم برای پیشگیری از افزایش تعداد باغ وحش ها و هم برای ساماندهی مراکز ضعیف موجود اتخاذ شده است.
شرفی: فعلاً جواب نمی دهم
خبرنگار «شرق» برای پیگیری دقیق ماجرا با علی شرفی، مدیر سابق باغ وحش صفادشت، تماس گرفت و از او پرسید آیا خبرهای شنیده شده بر اساس تأسیس باغ وحش جدید در بندر انزلی درست است یا خیر و آیا مجوزی برای باغ وحش جدید گرفته است؟ شرفی در پاسخ این سؤالات اظهار داشت: «فعلا نمی توانم صحبت کنم. متاسفانه هیچ جوابی نمی توانم بدهم. بگذارید ببینیم کارمان به کجا می رسد، بعد می توانم پاسخ گو باشم». این اظهارات علی شرفی به معنای تأیید ضمنی ساخت باغ وحش جدید توسط این فرد در انزلی است.
در ادامه برای پیگیری این مورد بارها با جلیل جعفری، رییس محیط زیست بندر انزلی، تماس گرفته شد. این مسئول در نخستین تماس از ساخت باغ وحش جدید در بندر انزلی اظهار بی اطلاعی کرد و گفت پس از پیگیری از اداره محیط زیست سازمان منطقه آزاد انزلی، به پرسش های طرح شده پاسخ خواهد داد، اما در ایام بعد، همه تماسهای مختلف گزارشگر را بدون پاسخ گذاشت و حتی از پاسخ دادن به پیامک ها خودداری کرد.
این رفتار از طرف مدیران محیط زیست استان گیلان به معنای شانه خالی کردن از مسئولیت است. در ادامه پیگیری ها با معصومه شعبانی، رییس محیط زیست سازمان منطقه آزاد انزلی تماس تلفنی گرفته شد، اما این مسئول هم از پاسخ گویی اجتناب و تاکید کرد فقط در صورت حضور فیزیکی گزارشگر در دفتر وی در بندر انزلی حاضر به پاسخ گویی است.
او بعدا بوسیله پیامک اعلام نمود: «با توجه به شرایط موجود کشور و ضوابط اداری حاکم بر سازمان منطقه آزاد انزلی، امکان انجام مصاحبه تلفنی با افرادی که هویت رسانه ای و سمت آنان برای مجموعه احراز نشده باشد، وجود ندارد». لازم به تاکید است گزارشگر با مهدی کاظمیان، مدیر روابط عمومی سازمان منطقه آزاد انزلی هم تماس گرفت و بوسیله پیامک خویش را معرفی و تاکید کرده پیگیر موضوعی در بندر انزلی است اما او هم تماس و پیامک گزارشگر را بدون پاسخ گذاشته است. به نظر می آید سازمان منطقه آزاد انزلی با وجود اعطای مجوز غیرقانونی برای ساخت یک باغ وحش در بندر انزلی، حاضر به پاسخ گویی به رسانه نیست و پاسخ ندادن را کم هزینه تر از پاسخ گویی می داند.
تعطیلی باغ وحش های متخلف
معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیات وحش سازمان محیط زیست در بخش دیگری از گفت و گو به تجربه تعطیلی برخی باغ وحش های متخلف همچون باغ وحش بابلسر اشاره می کند و می گوید: «اخیرا یکی از متخلفان تهدید کرد که ماشینم را آتش می زند، اما گفتم اگر مقرر است کار درستی صورت گیرد، باید انجام شود». با این وجود، او تاکید می کند که بزرگ ترین مشکل بعد از تعطیلی باغ وحش ها، تعیین تکلیف حیوانات است؛ چونکه امکانات سازمان محیط زیست برای نگهداری از تعداد زیادی گونه محدود است: «باغ وحش های استاندارد ما زیاد نیستند، بودجه کافی هم نداریم که همه حیوانات را به مراکز دولتی منتقل کنیم». صفایی اعتقاد دارد مشکل تنها به باغ وحش ها محدود نمی شود و چارچوب های تصمیم گیری هم تحت تاثیر روابط قرار دارند: «آن قدری که رابطه در سیستم های ما کار می کند، ضابطه کار نمی کند».
صفایی همین طور از تماس نهادها و افراد مختلف برای دفاع از برخی پرونده ها سخن می گوید و تاکید می کند این مساله صرفاً محدود به حوزه باغ وحش و حیات وحش نیست. او بر ضرورت بررسی دقیق روند اعطای مجوز منطقه آزاد انزلی، انتقال حیوانات از تهران به بندر انزلی، رأی دادگاه و مسئولیت دستگاه های مختلف در این پرونده تاکید می کند؛ پرونده ای که حالا به یک مناقشه مهم تبدیل گشته و پاسخ به این پرسش را ضروری کرده است که در تعارض میان مجوزهای محلی، آرای قضایی و اختیارات قانونی سازمان حفاظت محیط زیست، مسئولیت نهائی صیانت از حیات وحش کشور با چه نهادی است؟
منبع: عصر توریسم
